8 Mayıs Dünya Talasemi Günü vesilesiyle Sağlık Bakanlığı'ndan alınan bilgiler, talasemi hastalığının Türkiye'de önemli bir halk sağlığı sorunu olduğunu gözler önüne seriyor. Kalıtsal bir kan hastalığı olan talasemi, kandaki oksijen taşıyan hemoglobin proteininin yapısındaki bozukluklardan kaynaklanıyor. Bu durum, kırmızı kan hücrelerinin işlevlerini yerine getirememesine ve dolayısıyla kansızlık sorununa yol açıyor. Hastalığın belirtileri arasında sürekli yorgunluk, halsizlik ve soluk cilt gibi durumlar bulunuyor.
Talasemi, özellikle çocuklarda büyüme ve gelişim geriliğine neden olabiliyor. Hastalığın ilerlemesi durumunda ise dalak ve karaciğer büyümesi, kemik yapısında değişiklikler ve sarılık gibi sağlık sorunları da ortaya çıkabiliyor. Türkiye genelinde beta talasemi taşıyıcılarının oranı ortalama yüzde 2,1 seviyesinde iken, bazı bölgelerde bu oran yüzde 13'e kadar yükselebiliyor. Her iki ebeveynin de taşıyıcı olması durumunda, doğacak bebekte hastalığın görülme riski oldukça artıyor; bu nedenle her yıl hasta çocuk doğumları yaşanabiliyor.
Hastalığın kesin bir tedavisi olmamakla birlikte, evlilik öncesi tarama ve genetik danışmanlık hizmetleri aracılığıyla hasta bebek doğumları önlenebiliyor. Sağlık Bakanlığı, 81 ilde yürüttüğü 'Evlilik Öncesi Hemoglobinopati Tarama Programı' sayesinde, evlenmeden önce veya gebelik planlaması aşamasında çiftlerin aile hekimlerine başvurarak tarama yaptırmalarını teşvik ediyor. Tarama süreci, erkekten alınan kan örneği ile başlıyor ve gerektiği durumlarda kadın da sürece dahil ediliyor.
Tarama sonuçlarına göre, eşlerden birinin taşıyıcı olması durumunda, doğacak bebeğin genellikle sağlıklı olacağı ancak taşıyıcı olabileceği öngörülüyor. Eğer her iki eş de taşıyıcı olarak belirlenirse, çiftler uzmanlar tarafından genetik danışmanlık hizmeti alması için yönlendiriliyor. Taşıyıcı çiftler, uzman kontrolünde takip edilerek sağlıklı çocuk sahibi olma şansını artırıyor. Bu süreçte, genetik danışmanlık ve tüp bebek yöntemi ile sağlıklı embriyo seçimini içeren 'preimplantasyon genetik tanı' uygulamaları da kullanılarak sağlıklı nesillerin korunması hedefleniyor.
Talaseminin bulaşıcı bir hastalık olmadığı, tamamen kalıtsal bir durum olduğu vurgulanıyor. Taşıyıcı olmanın hasta olmak anlamına gelmediği ve erken bilgi sahibi olmanın büyük önem taşıdığı hatırlatılıyor. Sağlıklı bir gelecek için evlilik öncesinde veya gebelik planlanmadan önce aile hekimlerine başvurularak tarama testlerinin yaptırılması gerektiği belirtiliyor.
Kaynak: Gerçek Fethiye Son Dakika
